Dutchkids homepage

 

Tips bij het bespreken van onderwerpen als discriminatie en racisme in de klas

Wanneer u aan de hand van Dutchkids met een onderwerp als discriminatie aan de slag gaat kan dit leiden tot uiteenlopende reacties in de klas.

U zult naast betrokkenheid en enthousiasme, misschien ook vooroordelen of direct discriminerende en racistische opmerkingen tegenkomen. De makers van Dutchkids zijn zich ervan bewust dat dit heel erg lastig kan zijn. Maar juist de reacties in de klas bieden ook een aanknopingspunt om zaken aan de orde te stellen. Een dergelijke discussie is uiteraard niet gemakkelijk. Op basis van ervaringen van Art.1 kunnen wij u de volgende tips geven die een houvast kunnen bieden.

Kleine stapjes

Dutchkids biedt een veelheid aan thema’s die niet in één les of bijeenkomst te behandelen zijn. Maak daarom keuzes en probeer niet alles tegelijk te doen. Het werken met Dutchkids zet een bewustwordingsproces in gang en dit is een kwestie van kleine stapjes vooruit.

Niet alleen binnen de les

Een bewustwordingsproces laat zich niet beperken tot een enkele les of bijeenkomst. Het is belangrijk om ook buiten de lessen die aan Dutchkids besteed worden onderwerpen als onverdraagzaamheid en discriminatie aan de orde te stellen. Door verbanden te leggen tussen actuele gebeurtenissen binnen en buiten de school wordt de betrokkenheid van de leerlingen vergroot.

Altijd reageren op ongewenst gedrag

Wie met een groep werkt, draagt verantwoordelijkheid voor een goede en veilige sfeer in de groep. Bepaalde omgangsvormen, zoals pesten, vormen van geweld en discriminatie kunnen niet onbesproken blijven. Belangrijk is om in zulke situaties altijd te reageren. Hoe eerder u een discriminerende, intolerante sfeer in de groep tegengaat, hoe groter de kans is dat de omgangsvormen veranderen.

Doorvragen en niet meteen met het vingertje wijzen

Reageer altijd op discriminerende uitlatingen, maar (ver)oordeel niet te snel. Wanneer iemand een vervelende of discriminerende opmerking maakt, wil dat nog niet zeggen dat die persoon daarom een racist is. Soms worden opmerkingen gemaakt uit provocatie. In andere gevallen speelt emotie een rol, bijvoorbeeld onzekerheid of angst. Luisteren naar elkaar -dus ook naar degene die een discriminerende opmerking maakt- is dan ook een eerste vereiste. Vraag door naar de achterliggende reden of gedachte van die opmerking. Voorkom een welles-nietes discussie. Hierbij is het belangrijk dat de taal van de jongeren zelf gesproken wordt. Zorg dus dat u die verstaat.

Aandacht voor iedereen

Concentreer u in de discussie niet alleen op de jongeren die zich discriminerend uiten. Het is even belangrijk de jongeren in de groep te ondersteunen die tegen racisme zijn, of zich afvragen of al die (politieke) tegenstellingen nu wel zo'n goed idee zijn. Voorkom een ongelijke sfeer, voorkom een situatie waarin iemand die zich racistisch uitlaat de meeste aandacht krijgt.

Zij en wij

Het praten over groepen mensen verloopt al snel via de tegenstelling ‘wij’ en ‘zij’ en in termen als ‘goed’ en ‘fout’. Deze tegenstelling geeft al aan dat er onderscheid wordt gemaakt. Probeer dit te doorbreken door juist overeenkomsten aan de orde te stellen. Benadruk gemeenschappelijke interesses en doelen. Hebben niet alle jongeren belang bij het veilig kunnen uitgaan? Of het op een zo leuk mogelijke manier doorbrengen van hun schooltijd? Wil niet iedereen fatsoenlijk en met respect behandeld worden?

Pas op met generalisatie

Nuanceer ook de beeldvorming over (groepen) mensen om stereotypen en generalisaties te voorkomen. Niet heel Afrika is zielig en lijdt honger. Niet alle Surinamers kunnen goed dansen. Net zo goed als het christendom verscheidenheid kent, is binnen de islam sprake van grote diversiteit. Mensen zijn individuen en allemaal verschillend. Laat deze nuances naar voren komen.

Culturen zijn dynamisch

Er bestaat geen typische Surinaamse, Turkse, Nederlandse of ... cultuur. Geen enkele cultuur is statisch. Landen en volken kennen talloze (sub)culturen die elk hun eigen spelregels kennen. Deze spelregels veranderen voortdurend door nieuwe ervaringen en inzichten. Daarom bestaat er ook geen handleiding ‘hoe om te gaan met….’. Interculturele communicatie betekent vooral: flexibel zijn en belangstelling voor elkaar hebben.

Iemand uit de groep als voorbeeld?

De meeste klassen en groepen zijn heel divers van samenstelling. Het lijkt logisch om één van de aanwezigen als voorbeeld te nemen, wanneer aandacht besteed wordt aan een bepaald land of (sub) cultuur. Echter, niet iedereen vindt dat prettig en wil ‘model staan’. Ook het vertellen van persoonlijke ervaringen met discri­minatie is moeilijk. Niet iedereen wil dat; het kan zich bijvoorbeeld in de groep zelf afspelen.

Aansluiten bij actuele thema's

Bij jongeren in de puberteit is er vaak een zekere weerstand om iets van ouderen te leren of aan te nemen. Daarom is het goed de jongeren zoveel mogelijk zelf te laten doen en ze zelf te laten ontdekken en ervaren waar racisme toe kan leiden. Actuele onderwerpen kunnen een goede invalshoek bieden om ervaringen met discriminatie te bespreken: het toelatingsbeleid van disco’s, berichtgeving in de media. Boeken, films of muziek kunnen ook een aanleiding zijn.

Voorkom verboden

Het is belangrijk om grenzen te stellen aan intolerant gedrag en racistische uitingen. Duidelijke gedragsregels over hoe met elkaar om te gaan bieden daarbij houvast. Probeer echter niet te snel over te gaan tot het verbieden van allerlei zaken. Verboden instellen moet het laatste middel zijn. Gebruik dit vooral ter bescherming van (potentiële) slachtoffers.

Perspectief

Pretendeer (bij lessen, gesprekken of het opzetten van een project) niet dat u degene bent die alles weet. De jongeren zelf zijn de doelgroep en dus ook de experts op dit gebied. Het is van belang dat de groep naar huis gaat met het idee dat iedereen wel iets kan doen tegen discriminatie en racisme. Besluit daarom een les of bijeenkomst met een opdracht of oefening die perspectief biedt. Wijs eventueel op het bestaan van organisaties en instellingen waar jongeren terecht kunnen voor verdere informatie en ondersteuning.


Ga terug via 'vorige' op de browser

 
See this page in Englishmeer weten??   lerarenkamer